کاربرد gis در تحلیل جرم-شرکت ساعی

جرم پدیده ای است انسانی، بنابراین پراکندگی مکانی آن نیز اتفاقی نمیباشد. شناخت شیوه ها و نحوه تحلیل پدیده جرم دارای اهمیت خاصی میباشد، زیرا به تشخیص الگوهای جغرافیایی مرتبط کمک میکند. تحلیل جرم و عوامل مرتبط با آن نظیر: جمعیت شناختی، اسکان، درآمد یا شرایط اجتماعی میتواند به درک و تشخیص ارتباط بین جرم و مکان وقوع آن بر اساس مقایسه موقعیتها کمک کند. تحلیل جرم به عنوان بررسی “فرآیند منسجم هدایت شده و اخذ اطلاعات بهنگام مرتبط با الگوها و روشهای جرم به منظور پیشگیری و جلوگیری از فعالیتهای مجرمانه از طریق افزایش درک موقعیتها و تحلیل اصولی وضعیت های ارتکاب جرم” تعریف میگردد.

امروزه با گسترده و پیچیده شدن جوامع، موضوع امنیت ابعاد گسترده و پیچیدهای به خود گرفته است. از این رو، موضوع امنیت مردم در شهرها نگاه دقیق و همه جانبهای را می طلبد تا بهتوان با درک دقیق و کشف ارتباطات پنهان به درستی اعمال ، قانون نمود. در این میان GIS میتواند به عنوان یک سیستم پشتیبان قدرتمند از مراحل شناخت تا تجزیه تحلیل و تصمیم- گیری در زمینه مدیریت ارتکاب جرم و افزایش ضریب امنیت در جوامع به کارگرفته شود. در بین مسائل مختلف، امنیت جایگاه ویژهای در زندگی شهری دارد، چرا که از نیازهای اساسی انسان محسوب گردیده و نحوهء پاسخگویی به آن تاثیر مستقیم در مدیریت بهینه جامعه دارد. GIS از طریق تحلیل معیارهایی که در ظاهر ارتباط چندانی با یکدیگر ندارند به مامورین انتظامی کمک میکند تا مکانهای بالقوه جرم خیز را، بهصورت نقشه و به شکل طبقه بندی شده شناسایی نمایند. کاربردهای GIS هنگامی که با GPS ترکیب شود، پیگیری تغییر مکان مجرمین، محل رخداد جرم و شناخت سایر پارامترهای مرتبط را آسان مینماید. با استفاده از GIS میتوان نسبت به کنترل، مدیریت و توزیع نیروهای پلیس در سطح محدوده های جغرافیائی خاص اقدام کرد. ضمنا، ایجاد پایگاه های اطلاعات جرم و تولید نقشه های جرم (Crime Mapping) باعث ایجاد تعامل ویژه ای بین نیروهای انتظامی و مردم میشود. مزایای اصلی کاربرد GIS در تحلیل جرم را میتوان در موارد زیر خلاصه نمود:

  • تحلیل سریع آماره های جرم و تهیه نقشه های مربوطه،
  • شناسایی سریع میزان تراکم ارتکاب جرم در یک منطقه خاص،
  • شناسایی تغییرات جرائم در یک نقطه بحرانی در یک محدوده زمانی مشخص،
  • تحلیل عوامل وابسته با جنایتهای گروهی مرتبط،
  • دریافت اطلاعات جرم ازطریق اعمال عملیات پرسشگری فعال،
  • شناسایی تقاطعها و نقاط مستعد جرم خیز،
  • پیش بینی و برآورد احتمال وقوع جرم،
  • تولید نقشه های جغرافیائی وقوع جرم،
  • مقایسه داده های جرم با اطلاعات مردمی،
  • تحلیل تراکم جرائم ویژه مانند: توزیع مواد مخدر و سرقت مسلحانه،
  • دسترسی و پردازش انواع داده های تولیدشده توسط سازمانهای متعدد،
  • مانیتورینگ بهنگام محل وقوع جرم،
  • نگهداری سوابق و مدارک جرائم به صورت رقومی،
  • تولید خروجیهای کاغذی از تحلیل فرآیندهای جرم و بزهکاری،
  • امکان استفاده از شبکه های محلی گسترده،
  • ارزیابی عملکرد ایستگاه های پلیسو مجریان قانون (Interactive Crime Analysis Solution)

ثابت شده است که پیشگیری از جرم و تلاش برای کاهش آن با افزودن به تعداد نیروهای پلیس و توسعه تشکیلات قضایی و دادگستری، وضع قوانین محدودکننده، اعمال مجازاتهای شدید و اتخاذ تدابیر امنیتی چندان ثمربخش نیست. به همین جهت، امروزه درسطح جهان گرایش قابل توجهی به بررسیهای علمی پیرامون جرم و جنایت و مجموعه شرایط و اوضاع و احوال مؤثر در کجرویهای اجتماعی طرح شده است. به ویژه، طی چند سال اخیر، علاقه فزآیندها به آسیب شناسی مکانی-زمانی بروز انواع ناهنجاریهای شهری در محیط GIS مد نظر بوده است . در فرآیند تحلیل جرم، گامهای اصلی در کاهش میزان جرم و جنایت در مناطق و زمانهای بحرانی در سطح یک منطقه قابل شناسایی است که عبارتند از:

  • کسب اطلاعات دقیق و به هنگام،
  • صف آرایی نیروها از طریق موضعگیری سریع،
  • اعمال تاکتیکها و فنون اثربخش و قابل اجرا در زمان وقوع جرم،
  • آماده سازی تدارکات و پشتیبانی سخت افزاری و نرم افزاری برای نیروهای پلیس،
  • شبیه سازی، مدلسازی و ارزیابی عملیات نیروهای پلیس از صحنه های وقوع جرم.

بنابراین، اصلی ترین عنصر در امنیت، اطلاعات است و برای امنیت شهری این امر به معنی موقعیتهای جغرافیایی و داده های توصیفی مرتبط معنی میگردد. در این میان، فناوری GIS با بررسی روابط جغرافیایی، انسانها، محدوده های مسکونی و منابع طبیعی ابزار مناسبی را برای پیادهسازی تلاشهای امنیتی در روابط پیچیده شهری فراهم مینماید. ابزارهای متداول بسیار وجود دارند که امکان دریافت و تحلیل اطلاعات مرتبط با جرم و بزهکاری را فراهم میکنند. اما فن آوری GIS میتواند با دسترسی به توابع تحلیلی تخصصی، فرآیند تحلیلگری را ارتقا بخشیده و امکان شبیه سازی مجازی از حوادث جنایی را فراهم سازد. یک گام منطقی در فرآیند تحلیل اطلاعات و طراحی الگوها، پیشبینی زمان و مکان وقوع جرم است که نیروهای پلیس را قادر به شناخت نقاط بحرانی موجود مینماید. در کل، نیروهای پلیس برای کاهش میزان وقوع جرم و جنایت نیاز به شناخت عوامل ذیل دارند:

  • چه نوع جرمی اتفاق میافتد؟
  • جرم کجا اتفاق میافتد؟
  • زمان اتفاق جرم کی و چگونه خواهد بود؟
  • علت اتفاق افتادن جرم چیست؟

به تازگی موضوع نقشه برداری جرم مطرح شده است که در واقع یک روش علمی است که در آن با استفاده از ثبت رویداد جنایات و جرایم کیفری از جمله، تجاوز به عنف و سرقت میتوان محتمل ترین محل رویداد جرائم را مشخص کرد و احتمال حضور مجرمین در نقاط مختلف شهر یا منطقه را تعیین کرد. اساس این روش ارتباط دادن بین محل جغرافیایی جرائم، نحوه رویداد و ویژگیهای جرایم و چگونگی انتخاب قربانیان و محل جنایت است. در محیط GIS میتوان سایر اطلاعات تکمیلی نظیر: گزارشات پلیس، گشتیها، پزشکی قانونی، تحقیقات محلی، داده های مرتبط با وسایل نقلیه و پایگاه داده های مجرمین و مظنونین را در ارتباط با موضوع بررسی نمود.

منبع: جزوه “کاربرد GIS در برنامه ریزی شهری و منطقه ای”، دکتر علی اکبر رسولی، سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور، وزارت کشور